Kleine woonkamer verbouwen: acht ingrepen die ruimte opleveren

Eerst meten, dan slopen

Voordat er ook maar iets verandert, tekent u de kamer op schaal met de vaste punten erin: raamkozijnen, radiatoren, deuren met hun draairichting, meterkast, stopcontacten en de hoogte van de vensterbank. Negen van de tien mislukte kleine kamers mislukken op één van die vaste punten die niemand had opgemeten.

Noteer daarna waar u werkelijk loopt. Een looplijn van de deur naar de bank die dwars door de zitgroep gaat, kost meer ruimtegevoel dan een meubel te veel. Deze oefening is dezelfde als bij een nieuwe woonkamerindeling, alleen zijn de marges kleiner.

Ingreep één tot drie: zonder bouwvakker

De goedkoopste winst zit in het verplaatsen van massa. Zet de zwaarste kast op de kortste wand en houd de lange wand vrij; de kamer leest dan langer. Vervang daarna een gesloten dressoir door een zwevend exemplaar, zodat de vloer onder het meubel doorloopt: vijftien centimeter zichtbare vloer maakt visueel meer verschil dan tien centimeter minder meubeldiepte.

• Gordijnrail tot tegen het plafond, gordijn tot op de vloer.
• Zwevende meubels waar de vloer onderdoor loopt.
• Een spiegel haaks op het raam, nooit recht tegenover het raam.

Ingreep vier: maatwerk tot het plafond

De duurste vierkante meters van een kleine kamer zijn de meters die niemand gebruikt: de vijftig centimeter tussen de bovenkant van een losse kast en het plafond. Een op maat gemaakte kastwand die doorloopt tot de bovenrand levert opbergruimte op zonder ook maar één vierkante meter vloer te kosten, en de kamer oogt hoger omdat het oog de lijn tot boven volgt.

Laat de kastfronten in dezelfde kleur schilderen als de wand. Een witte kast op een witte wand verdwijnt; dezelfde kast in een contrasterende kleur wordt een blok. Diezelfde redenering geldt voor de nissen naast een schouw, waarover meer staat in het stuk over de woonkamer met haard.

Ingreep vijf en zes: licht en doorzicht

Plintverlichting onder een kastwand of onder een zwevende bank laat de vloer doorlopen tot achter het meubel. Het effect is groter dan de kosten doen vermoeden: een lijn van warm licht van tweeduizendzevenhonderd kelvin maakt de kamer aan de randen open in plaats van donker.

Doorzicht is de tweede helft. Een binnendeur vervangen door een deur met glas, of een bovenlicht boven de deur vrijmaken, geeft de kamer diepte tot voorbij de wand. Wie verder gaat, haalt de deur eruit en maakt er een doorgang van; daarmee wordt de kleine kamer onderdeel van een langere zichtlijn.

Ingreep zeven en acht: de verbouwing zelf

De grootste ingrepen zijn een doorbraak naar de aangrenzende ruimte en het verplaatsen of verwijderen van de radiator onder het raam. Een doorbraak van tweeënhalve meter breed verandert twee krappe kamers in één bruikbare ruimte; controleer altijd eerst of de wand dragend is en laat de constructie berekenen voordat er wordt gesloopt.

Vloerverwarming in plaats van radiatoren geeft twee volle wanden terug. Dat is in een kleine kamer vaak het verschil tussen een bank die past en een bank die net niet past. Bij een gelijktijdige aanpak van vloer en installatie loont het om ook de binnenkant van de woning in één keer mee te nemen.

Wat het oplevert, ingreep voor ingreep

Wie het budget over meerdere jaren spreidt, begint bovenaan en werkt naar beneden. De onderste twee ingrepen zijn het duurst, maar ze bepalen wel of alle lagen daarboven ooit tot hun recht komen; die volgorde staat uitgewerkt in het stuk over het opbouwen van een woonkamerinterieur.