Keuken & badkamerKB-01
Keuken ontwerpen vanuit de werkdriehoek
Een keuken is het enige deel van de woning waar u dagelijks een reeks handelingen in een vaste volgorde uitvoert. Daarom begint een keukenontwerp niet bij fronten en kleuren maar bij de afstand tussen koelen, spoelen en koken, en bij de vijf zones waarin alles wordt opgeborgen. Doet u dat goed, dan werkt zelfs een eenvoudige keuken prettig.
De werkdriehoek, en waarom hij nog steeds klopt
Koelkast, spoelbak en kookplaat vormen samen een driehoek. De som van de drie zijden ligt bij voorkeur tussen vier en zeven meter: korter en u staat in de weg van uzelf, langer en u loopt de hele dag. Geen enkele zijde is korter dan honderdtwintig centimeter, want tussen spoelen en koken is werkruimte nodig.
In een rechte keuken vervalt de driehoek en wordt het een lijn. Houd dan de volgorde koelen, spoelen, koken aan, met minstens zestig centimeter werkblad tussen spoelbak en kookplaat en veertig centimeter aan de andere zijde van de kookplaat.
Vijf zones in plaats van losse kasten
Moderne keukenindelingen werken met vijf zones: voorraad, bewaren, opbergen, voorbereiden en koken. Elk artikel hoort in de zone waar het wordt gebruikt, en dat scheelt in de praktijk honderden stappen per week. De zeef hoort bij de spoelbak, niet bij de pannen.
- Voorraad: droge waren, dicht bij de koelkast.
- Bewaren: koeling en vriezer, aan het einde van de rij.
- Opbergen: servies en glazen, tussen spoelbak en eettafel.
- Voorbereiden: het langste stuk werkblad, met messen en snijplanken eronder.
- Koken: pannen en gerei in lades direct onder de kookplaat.
Maten die het verschil maken
De werkbladhoogte hangt af van uw lengte: neem de elleboog en trek er tien tot vijftien centimeter vanaf. Voor de meeste mensen komt dat uit tussen tweeënnegentig en zevenennegentig centimeter, hoger dan de standaard van negentig die veel keukens nog hanteren. Een blad dat vijf centimeter te laag zit, kost rugpijn bij elk lang snijkarwei.
Bij een eiland is de doorloop tussen eiland en wandkasten honderdtien tot honderdtwintig centimeter. Minder dan honderd centimeter en twee mensen kunnen niet langs elkaar; meer dan honderddertig en u loopt telkens een extra stap. Diezelfde afweging tussen krap en te ruim speelt bij de keukenbar in een kleine ruimte.
Lades boven deuren
Onderkasten met lades zijn in gebruik altijd beter dan onderkasten met deuren, omdat u niet hoeft te bukken en te tasten. Een indeling van drie lades per kastbreedte, met de diepste onderin, dekt bijna alle behoeften. De extra kosten verdient u terug in dagelijks gebruik.
Reserveer één brede lade van negentig centimeter direct onder de kookplaat voor pannen. Dat is de enige plek waar zwaar materiaal thuishoort, en het scheelt bij elke maaltijd twee handelingen.
De vier opstellingen
| Opstelling | Minimale ruimte | Sterkte | Zwakte |
|---|---|---|---|
| Rechte wand | 2,4 m wandlengte | Past in een smalle ruimte | Weinig werkblad |
| Twee wanden tegenover elkaar | 2,4 m tussenruimte | Korte loopafstanden | Deuren botsen |
| L-vorm | 2,4 x 2,4 m | Natuurlijke werkdriehoek | Hoekkast lastig |
| Met eiland | 3,6 x 3,6 m | Werken en zitten gescheiden | Vraagt leidingwerk |
Het eiland is de opstelling die het vaakst wordt gewenst en het vaakst niet past. Onder drie meter zestig kamerbreedte gaat het niet zonder de doorloop op te offeren, en dat merkt u elke dag.
Licht, afzuiging en stopcontacten
Werkbladverlichting onder de bovenkasten is geen extra maar een voorwaarde: wie zonder werkt, snijdt in zijn eigen schaduw. Reken op ongeveer driehonderd lux op het werkblad en kies neutraalwit licht van drieduizend tot vierduizend kelvin, want warm licht vertekent de kleur van voedsel.
Plan daarnaast minstens vier dubbele stopcontacten boven het werkblad en één in het eiland. Wie de keuken open op de woonkamer heeft, houdt rekening met het geluid van de afzuiging; de dempende werking van textiel in de aangrenzende ruimte is beschreven bij het opbouwen van een woonkamerinterieur.
Bij de afzuiging telt het debiet minder dan de plaats en de leidingweg. Een afzuigkap die krachtig is maar via drie bochten en zes meter flexibele slang naar buiten gaat, haalt in de praktijk maar een fractie van zijn opgegeven capaciteit. Een korte, gladde afvoer met hooguit één bocht presteert beter en maakt aanzienlijk minder geluid. Recirculatie met een koolstoffilter is de terugvaloptie wanneer er geen gevelaansluiting mogelijk is, maar hij voert wel vocht en warmte terug de keuken in.
