Een groot scherm in de woonkamer: hoogte, afstand en licht

Eerst de afstand, dan het formaat

De kijkafstand bepaalt welke schermmaat prettig kijkt zonder dat u met uw hoofd de beeldlijnen hoeft te volgen. De gangbare ijkmaat is de diagonaal van het scherm maal anderhalf als minimale afstand: bij vijfenzestig inch, ruim honderdvijfenzestig centimeter diagonaal, is dat ongeveer tweeënhalve meter. Wie dichter zit, ziet bij snelle beelden de opbouw werken; wie verder zit, leest de scorebalk moeizaam.

Die verhouding is per formaat vooraf uit te rekenen. De tabellen bij RTINGS over schermmaat en kijkafstand laten per inchmaat zien welke afstand bij welk paneel past; meet de afstand van uw bank tot de wand en u weet welke maat in uw kamer verantwoord is.

Waarvoor het scherm wordt gebruikt

Een scherm dat voor sport wordt gekocht, verandert de eisen aan de kamer. Bij een wedstrijd kijken er meer mensen mee dan op een gewone avond, vanuit meer hoeken en deels staand. Houd bij de opstelling rekening met stoelen die uit de eethoek worden bijgeschoven en met een looplijn naar het blad of de bar die vrij blijft, zonder dat iemand voor het beeld hoeft te buigen.

En wie voor een beslissende wedstrijd toch liever de sfeer van een volle zaal zoekt, met een scherm dat groter is dan thuis kan, heeft een logisch alternatief: bij het overzicht van Sportcafé Radix staat waar de sportuitzendingen in Nederland lopen, van de Eredivisie tot de winterse dartsmaanden.

De hoogte waar de nek om vraagt

Het midden van het beeld hoort op ooghoogte vanaf de zitplaats, en dat is bij een normale bank ongeveer honderdvijf tot honderdtien centimeter boven de vloer. Een scherm dat hoger hangt, vraagt een nekpositie die na een wedstrijd voelbaar is. Meet de ooghoogte zittend op uw eigen bank en leg daar het midden van het paneel.

Boven de schouw is de meest gemaakte uitzondering op die regel, en bijna altijd te hoog. Wie de haard als zwaartepunt wil behouden, kiest beter een scherm naast de schouw dan erboven; hoe de schouw als as van de kamer werkt, staat bij de woonkamer met haard.

Licht dat het beeld niet verpest

Vallend licht is de tweede vijand na een te hoge beugel. Een raam recht tegenover het scherm spiegelt overdag; een raam direct naast het scherm geeft een hard contrast dat de beeldrand onrustig maakt. Gordijnen of lamellen aan de raamzijde lossen het eerste op, en een zwakke lichtlijn achter het scherm het tweede: het oog leest dan een zacht overgangsvlak in plaats van een fel vlak in het donker.

Lampen in de kamer mogen aan blijven zolang ze niet op het scherm weerkaatsen. De regel: geen lichtbron binnen de kegel tussen scherm en bank, en leeslicht onder ooghoogte, zoals bij elke zithoek in het stuk over het opbouwen van een woonkamerinterieur.

Beugel, muur en kabels

De beugel kiest u op het VESA-patroon van het scherm en op de muur, niet omgekeerd. Een holle wand draagt een groot scherm met de juiste pluggen of met bevestiging op de staanders; twijfel daarover is het moment om de wand te laten meten. Een kantelbare beugel lost een te hoge montage deels op, maar hoog blijft hoog.

• Kabelgoten of een lege mantelbuis in de muur, aangelegd voordat de beugel zit.
• Een dubbel stopcontact achter het scherm, plus een aparte voor de soundbar.
• De soundbar onder het scherm, met vijf tot tien centimeter vrij voor de bediening.
• Wifi volstaat voor streamen; een netwerkkabel in de buis is de verzekering.

De opstelling van de kamer eromheen

De bank mag het scherm frontaal aankijken; de stoelen ernaast kijken onder een hoek van maximaal dertig graden mee, want daarbuiten wordt kijken nekbelasting. In een smalle kamer betekent dat meestal: de bank tegenover het scherm en de losse stoelen er schuin op, zoals de opstellingen bij de indeling van de woonkamer laten zien.

Een scherm dat uitstaat, hoeft geen zwart gat in de kamer te zijn. Een paneel dat vrij in het zicht hangt, werkt beter in een kader: een laag dressoir eronder, een paneelwand of een boekenwand eromheen. Dat is dezelfde gedachte als bij maatwerk dat dubbel werk doet, beschreven bij het slimme woningontwerp.

Alles op een rij

De volgorde is bewust van afstand naar muur: eerst weten welke maat de kamer toelaat, dan waar het midden komt, dan pas boren. Wie andersom begint, hangt een scherm dat technisch perfect is op een plek waar niemand ontspannen naar kan kijken.