WoningontwerpWO-02
Kenmerken van een eigentijdse woning
Eigentijdse woningen zien er verschillend uit en delen toch een aantal duidelijke kenmerken. Ze bestaan uit heldere volumes, ze hebben een sobere daklijn, ze zetten grote raamvlakken op bepaalde plaatsen in plaats van overal, en ze verbinden binnen en buiten. Acht kenmerken maken de familie herkenbaar.
Kenmerk één tot drie: het volume
Een eigentijdse woning is opgebouwd uit een klein aantal duidelijk afleesbare volumes, vaak twee of drie, die langs elkaar schuiven of elkaar snijden. Uit die verschuiving ontstaan vanzelf overdekte plekken: een entree, een terras, een carport. Dat is het tweede kenmerk, want er is dan geen aangeplakte luifel nodig.
Het derde kenmerk is de daklijn: plat of enkelvoudig hellend, zonder dakkapellen, zonder erkers en zonder gebroken kappen. Die soberheid maakt dat het volume als één ding leest.
Kenmerk vier en vijf: de raamverdeling
Grote raamvlakken worden geplaatst waar ze nodig zijn en niet overal. Aan de straatzijde vaak weinig en hoog, aan de tuinzijde groot en laag. Dat verschil tussen de gesloten en de open zijde is een van de duidelijkste kenmerken van eigentijds werk.
- Weinig en hoge openingen aan de openbare zijde.
- Grote vlakken aan de privézijde, tot op de vloer.
- Kozijnprofielen zo dun mogelijk, in één kleur.
- Hoekramen zonder stijl, waar de constructie het toelaat.
Kenmerk zes: één hoofdmateriaal
Eigentijdse woningen gebruiken één materiaal voor het overgrote deel van de gevel en hooguit één accentmateriaal. Dat kan donkere baksteen zijn, verticale houten delen, stuc of keramiek. Wat ze zelden doen, is drie materialen in stroken over elkaar leggen.
De uitwerking van die keuze en de gevolgen voor de detaillering staan in het artikel over het gevelontwerp van een woning.
Kenmerk zeven en acht: plattegrond en licht
Binnen is de plattegrond open, met zichtlijnen die door meerdere ruimtes lopen. Keuken, eetplek en zithoek liggen in elkaars verlengde en worden gescheiden door meubels, een niveauverschil of een vrijstaand volume, niet door deuren. Dat vraagt wel aandacht voor geluid.
Het achtste kenmerk is daglicht van twee zijden in elke belangrijke ruimte. Licht van één zijde geeft harde schaduwen en een kamer die halverwege de dag donker wordt. Hoe die lichtinval samenhangt met de kleurkeuze binnen, staat bij de kleurenschema's.
De acht kenmerken kort
| Kenmerk | Wat u ziet |
|---|---|
| Heldere volumes | Twee of drie afleesbare blokken |
| Insnijdingen | Overdekte entree zonder luifel |
| Sobere daklijn | Plat of enkelvoudig hellend |
| Gerichte raamvlakken | Gesloten straatzijde, open tuinzijde |
| Dunne profielen | Veel glas, weinig kozijn |
| Eén hoofdmateriaal | Zeventig procent of meer |
| Open plattegrond | Zichtlijnen door meerdere ruimtes |
| Licht van twee zijden | Geen kamer met één raamrichting |
Deze kenmerken zeggen niets over de grootte van de woning. Ze zijn even goed toepasbaar op honderd als op driehonderd vierkante meter, en de meeste zijn ook bij een verbouwing haalbaar.
Het risico: te weinig warmte
De valkuil van deze woningen zit binnen. Grote glasvlakken, harde vloeren en egale wanden geven galm en een gevoel van kaalheid, precies zoals bij de strakke interieurstijlen. Textiel, hout en boeken zijn de tegenwichten die het gebouw zelf niet levert.
Reken daarom vanaf het ontwerp op een volwaardige textiellaag en op wandruimte voor een boekenkast. Beide zijn beschreven in het artikel over de moderne interieurstijl, waar hetzelfde probleem speelt.
De open plattegrond en het geluid
Een open plattegrond koopt zichtlijnen en betaalt met geluid. Keuken, eettafel en zithoek delen dezelfde ruimte, dus de afzuigkap, de vaatwasser en het gesprek aan tafel lopen door elkaar heen. Dat is te ondervangen zonder wanden terug te zetten: een akoestisch plafondeiland boven de eettafel, een kastwand met open vakken die geluid breekt, en een vloerkleed dat groot genoeg is om de hele zitgroep te dragen.
Bij het ontwerp zelf helpt een halve scheiding vaak meer dan een hele. Een vrijstaand volume van anderhalve meter breed en tweeënhalve meter hoog tussen keuken en zithoek onderbreekt de directe geluidslijn terwijl de zichtlijn erlangs blijft lopen. Zo houdt u de openheid en verliest u de galm.
